Jej prace można oglądać w najznakomitszych amerykańskich galeriach, jest jedną z najbardziej znanych artystek w Stanach Zjednoczonych. Teraz rzeźbę Ursuli von Rydingsvärd kupiło Muzeum Narodowe w Krakowie.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

„Piąta z siedmiorga dzieci, urodzona w Niemczech, wychowana w obozach dla uchodźców, wykształcona w Stanach Zjednoczonych, posiada w swojej pamięci liczne wyrwane z kontekstu kulturowego słowa, skojarzenia, obrazy, sytuacje, mające swe źródło w kraju, którego nigdy nie znała. Nadawanie przez Urszulę polskich tytułów swoim pracom (…) [to] budowanie tzw. >pamięci z drugiej ręki<" – pisała Milada Ślizińska, kuratorka pierwszej polskiej wystawy Ursuli von Rydingsvärd, jaką w 1992 roku zorganizowano w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie.

Ursula von Rydingsvard, 'MOCNY'. 'Dzięki uprzejmości Galerie Lelong & Co., Nowy Jork Fot.: Patryk Jezierski, Pracownia Fotograficzna MNK
Ursula von Rydingsvard, 'MOCNY'. 'Dzięki uprzejmości Galerie Lelong & Co., Nowy Jork Fot.: Patryk Jezierski, Pracownia Fotograficzna MNK 

Pierwsza wizyta w Polsce

Siedem lat wcześniej artystka po raz pierwszy odwiedziła Polskę. Miała wówczas 43 lata. Nigdy wcześniej nie była nad Wisłą, choć jej rodzice pochodzili z Podhala. Polsko-ukraińska rodzina w czasie II Wojny Światowej została wywieziona na przymusowe roboty do Niemiec. Ursula, z domu Karoliszyn, urodziła się w Deensen w Niemczech w 1942 roku, jako piąta z siedmiorga dzieci. Potem rodzina zdecydowała się emigrację do Stanów Zjednoczonych.

Krytyka zwróciła uwagę na artystkę w 1980 roku, gdy w otwartej, piaszczystej przestrzeni Battery Park City nad rzeką Hudson w Nowym Jorku zaprezentowała potężną kompozycję „Sen świętego Marcina".

Monumentalne kompozycje przestrzenne autorstwa Ursuli von Rydingsvärd mają jedną wspólną cechę: składają się z modułów o niezmiennych parametrach, części o przekroju około 10×10 cm łączonych warstwowo w wielometrowe rzeźby. Artystka tworzy je z drewna cedrowego, lekkiego, odpornego i silnie aromatycznego. Proces ten jest żmudny, długi.

Inspiracja z Wenecji

Prace Ursuli von Rydingsvärd są m.in. w zbiorach nowojorskiego muzeum Museum of Modern Art, Albright-Knox Art Gallery, Brooklyn Museum, National Museum of Women in the Arts w Waszyngtonie czy San Francisco Museum of Modern Art.

Na przełomie 2021 i 2022 roku można je było oglądać w Polsce na wystawie „Tylko sztuka/Nothing but Art.": w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Narodowym w Krakowie oraz Łazienkach Królewskich w Warszawie. Organizatorzy podkreślają, że bezpośrednim impulsem był pokaz sześciu rzeźb w świeżo odrestaurowanej przestrzeni publicznej Giardino della Marinaressa, na 56. Biennale Sztuki w Wenecji w 2015 roku. Odbił się on szerokim echem w świecie sztuki i mediów.

„MOCNY" jako manifest polskości na emigracji

Jedną z wystawianych w Polsce prac była rzeźba „MOCNY". Wisząca kompozycja przestrzenna, której skręcona forma może odbiorcy kojarzyć się z pniami starych drzew. Umieszczona na ścianie rzeźba wydaje się gwałtownie wzlatywać w przestrzeń. Emanuje surową energią wynikającą z jej intensywnej ekspresji.

Ursula von Rydingsvard, 'MOCNY'. 'Dzięki uprzejmości Galerie Lelong & Co., Nowy Jork Fot.: Patryk Jezierski, Pracownia Fotograficzna MNK
Ursula von Rydingsvard, 'MOCNY'. 'Dzięki uprzejmości Galerie Lelong & Co., Nowy Jork Fot.: Patryk Jezierski, Pracownia Fotograficzna MNK 

Muzeum Narodowe w Krakowie nie ma w swych zasobach wielu współczesnych rzeźb drewnianych w monumentalnej skali. Dlatego zdecydowano się na wykup dzieła. Oczywiście nie bez znaczenia była przy tym sama postać artystki.

„Włączenie do kolekcji naszego Muzeum dzieła Ursuli von Rydingsvärd akcentuje ważny wątek manifestacji polskości przez artystów emigracyjnych, a także polskich inspiracji u artystów światowych" – podkreśla Muzeum Narodowe w Krakowie.

Rzeźbę „MOCNY" można oglądać na ekspozycji stałej „XX+XXI. Galeria Sztuki Polskiej" w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie, al. 3 Maja 1.

Więcej informacji na stronie: www.mnk.pl/artykul/zakup-rzezby-mocny-ursuli-von-rydingsvard

Oprac. na podstawie tekstu Agaty Małodobry.
Wykup rzeźby „MOCNY" Ursuli von Rydingsvärd.
Zadanie zrealizowane ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Całkowita wartość dofinansowania: 1 319 630 złotych.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Wystawa „Ursula von Rydingsvärd. Tylko Sztuka" pod honorowym patronatem Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu, prof. Piotra Glińskiego.
Realizacja wystawy Ursuli von Rydingsvärd w Polsce.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej